Hoe je dag- en nachtritme je gezondheid bepaalt

Na een lange week hard werken, wil je maar één ding: vroeg naar bed. Voor je gaat slapen, besluit je om nog eventjes de laatst binnengekomen mailtjes te checken. En voordat je het weet, ben je zo maar een uur verder. Je hebt inmiddels honger gekregen en eet een broodje. Als je dan eindelijk om klokslag middernacht in  bed ligt, beantwoord je nog een paar urgente WhatsAppjes. Kan makkelijk. Want je hoeft morgen pas rond achten  op te staan. En acht uur slapen is toch ruimschoots voldoende. Of niet?

Dit artikel verscheen in L'EVEN, 1/2017  ↓

Pluk de nacht voor een goede gezondheid

Volgens de Vlaamse osteopaat Thomas D’havé is een juist dag-  en nachtritme – oftewel bioritme -  cruciaal  voor een goede gezondheid. En dat gaat veel verder dan een minimum aantal uren slaap per nacht. D’havé behandelt veel topsporters met blessureklachten en kijkt daarbij stelselmatig naar het bioritme van zijn cliënten. Naast osteopaat is D’havé ook medeoprichter van het opleidings- en behandelcentrum KPNI België. KPNI staat voor klinische psycho-neuro-immunologie, een behandelvorm die zich richt op de invloed van voeding, beweging en stress op de hersenen (psycho), het zenuwstelsel (neuro) en het afweersysteem (immunologie).

Lichaamsfuncties worden op verschillende manieren beïnvloed door je bioritme, zo legt D’havé uit. Veel klachten worden veroorzaakt doordat we ons in de avond teveel gedragen alsof het dag is. Wij zijn gewend aan een ritme van zestien uur waken en acht uur slapen. Maar ons lichaam is ingesteld op een eerlijkere verdeling. Half-half is ideaal, met een minimum van veertien uur dag en tien uur nacht. Dat betekent niet dat je tien uur moet slapen, maar dat je wel tien uur in de nachtmodus, oftewel in een rustende staat van zijn, moet vertoeven. Dus: niet eten, niet actief bewegen en geen licht.

D’havé vertelt over een voetballer die drie keer achter elkaar een blessure kreeg. Toen D’havé doorvroeg over zijn leefpatroon, bleek dat de speler sliep met het licht aan en ’s avonds een thermoskan sterke koffie dronk. Dit verstoorde zijn nachtritme dusdanig dat zijn spieren kwetsbaarder werden voor blessures. Als het lichaam niet voldoende in de nachtmodus raakt, wordt onder andere de aanmaak van melatonine verstoord. Aan melatonine worden veel belangrijke eigenschappen toegeschreven: het draagt bij aan het herstel van neurale schade, het beperkt hersenschade als gevolg van letsel, het versnelt het herstel na een fractuur en het zorgt voor sneller herstel van spierweefsel. D’havé verwijst in zijn verhaal naar verschillende onderzoeken. Verpleegsters die hun hele leven nachtdiensten hebben gedraaid, zijn gevoeliger voor heup- en polsfracturen als gevolg van een verstoorde aanmaak van melatonine. Uit een ander onderzoek blijkt dat melatonine de pijngevoeligheid vergroot.

Tijdens de nacht is het lichaam even hard aan het werk als overdag. Overdag gaat de energie naar de hersenen,  ’s nachts naar het immuunsysteem. Voldoende rust is dus noodzakelijk voor een goede weerstand. Een verstoord bioritme kan bovendien een opeenstapeling van vetweefsel veroorzaken. Zo blijkt uit onderzoek dat er een verband bestaat tussen voedselinname in de avond en obesitas. In de nacht worden de hersenen gereinigd door het afvoeren van neurotoxische stoffen die in het centrale zenuwstelsel liggen opgeslagen. Ook het vocht dat overdag in onze hersenen wordt verzameld, kan ’s nachts, als we liggen te slapen, worden afgevoerd. Bij slaaptekort kan het watervolume in de hersenen met maar liefst achttien procent toenemen. Dit wordt weer in verband gebracht met aandoeningen als depressie en fibromyalgie.

Rusten is dus even hard nodig als actief bezig zijn. D’havé geeft veel praktische tips voor een gezond bioritme. Om ervoor te zorgen dat de nacht voor het lichaam ook werkelijk een nacht is waarin het lichaam de bij de nacht horende functies vervult, is het van belang om twaalf uur nadat je bent opgestaan, niet meer te eten en geen beeldscherm meer te gebruiken. Mijd ook het drinken van cafeïne na twee uur ’s middags. Zo kunnen de hersenen in een inactieve modus komen. Wanneer je ’s nachts achter de computer zit, kan dit leiden tot zeventig procent minder melatonineproductie dan normaal. Als je toch van een beeldscherm gebruik moet maken, zet dan een speciale licht filterende blauwe bril op en installeer het programma Flux op je computer. Op je smartphone kun je ‘Twilight’ installeren en als je een iPhone hebt – zet de ‘Apple night shift’ aan. Met deze software wordt het licht van het scherm van je mobiele telefoon aangepast aan het moment van de dag. Probeer daarnaast om altijd op dezelfde tijd op te staan en overdag niet te slapen, behalve misschien een ‘power nap’. Het is beter om een dag wat meer vermoeid te zijn, dan om je ritme te verstoren.

D’havė is ervan overtuigd  dat we de nacht weer de nacht moeten laten zijn, net zoals de natuur het bedoeld heeft. In een wereld waarin er dag en nacht wordt gecommuniceerd en gewerkt, vraagt dit wel enige discipline. Maar het kan je veel opleveren. Door eenvoudige aanpassingen in je levensstijl aan te brengen, kun je je gezondheid op een positieve manier beïnvloeden.

 

Meer informatie: www.thomasdhave.com - www.kpnibelgium.com